O'qiganlarimizni qandayqilib eslab qolishimiz mumkun? | Teacheruzb.uz

O’qiganlarimizni qandayqilib eslab qolishimiz mumkun?

Ko’p kitob o’qish yaxshi. Siz har kuni yotishdan oldin, har bir avtobus bekatida va tushlik vaqtida ko’plab sahifalarni ko’zdan kechirasiz. O’z kitob javoninggizdagi kitoblar o’qishga ko’p vaqtingizni sarflaysiz. Ammo bularning hech biri yodingizda qolmasa,  bu harakatlarning nima foydasi bor?

“Yegan ovqatlarimdan boshqa, hechqanday o’qigan kitoblarimni eslayolmayman. Shunga qaramay, ular meni shakllantirdi”.

– RALPH WALDO EMERSON

RALPH albatta hurmatga loyiq. Lekin eslab qolish mukum sanaladi. Bir kuni do’stim xabar jo’natib qoldi, u kitob o’qiyotgani va kitobni yarmiga yetganini, lekin hech narsani eslab qolaolmayotganini afsus bilan so’zlab berdi. Buni qarangki, avvalgi hayotda men psixologiya magistri edim (birinchi darajali diplom bilan, katta rahmat!). O’qiganlaringizni eslab qolish haqida do’stimga nima deyishim mumkinligi haqida o’ylashni boshlaganimda, miyam bir zumda kognitiv psixologiya rejimiga kirib, xotirani qayta ishlash nazariyalarini va unutish chiziqlarini tashladi. Bu esa menga ushbu siz o’qiyotgan maqolani yozishga undadi. Bu yerda si,z qanday qilib o’qiganlaringizni yodingizda saqlashning eng yaxshilarini bilib olasiz.

Ma’lumotlar bilan Tanishing.

Hattoki  kitobni ochmasdan oldin, siz o’qishni rejalashtirgan narsalar bilan tanishishingiz kerak.

Bu fantastik va fantastikbo’lmaganlar uchun ham bir xil darajada qo’llaniladi. Agar siz biror mashhur kishining qilgan ishlari haqida o’qimoqchi bo’lsangiz avvalo uning o’zi haqida ma’lumotga ega bo’lishingiz kerak, yoki Ikkinchi jaxon urishi haqida o’qimoqchisiz, buning uchun siz bu haqda qisqacha umumiy ma’lumotga ega bo’lishingiz kerak bo’ladi.

Ushbu strategiyani o’ylab ko’ring: to’r bilan baliq ovlash: sizning oldingi bilimingiz sizning xotirangizdagi “to’r” va kitobdagi ma’lumotlar “baliq”. Agar to’r bo’lmasa, ular oldingidan o’tib ketishadi, lekin agar sizda kuchli to’r bo’lsa, siz ko’p narsalarni qo’lga kiritasiz (eslab qolasiz).

Bu uzoq izlaninsh jarayoni bo’lishi shart emas. Odatda kitobning kirish qismini o’qish kifoya – bu sizga badiiy asar uchun qandaydir siyosiy va ijtimoiy-iqtisodiy kontekstni yoki muallif haqida ma’lumotni va fantastika bo’lmagan mavzuni taqdim etadi.

Diqqatni jamlash!

Har qanday uzoq vaqt davomida bitta izlanishda faol ishtirok etish g’oyasi – bu tezkor xabarlar va 24 soatlik yangiliklar davridagi hazil. Ko’rsatmalarimga ishoning, siz albatta o’qigan narsalaringizni eslab qolishdagi kata farqni sezasiz. Kitobni telivizor oldida o’qimang (orqasida ham), o’qish jarayonida telifoninggizni o’zingizda uzoqroq joyda saqlang, ovqatni bir qo’da pishirib boshqa qo’lingizda kitob o’qimang (havfsizligingiz uchun ham foydali), farzandlaringiz uyg’onishida 20 minut vaqtingizni ajrating va etiboringizni nima o’qiyotganinggizga qarating.

Aslida, buni shunday qilish yaxshiroqdir. Zamonaviy chalg’itishlarsiz ham, o’rtacha odam miyasi uzoq vaqt davomida diqqatni jamlashda qiynaladi, ammo qisqa vaqt davomida diqqatni ushlab turish nisbatan oson. Siz uchun eng maqbul bo’lgan vaqtni toping va uni har kuni o’qishga bag’ishlang.

Agar siz 10 minutlik fikirni o’qiyotgan narsangizga qaratib o’qisangiz, u sizning oylab vaqtingizni oladi, xo’sh nima qilipti? Barchasini “tez” o’qishga harakat qilish katta xatodir. Qachonki siz o’qish davomida bir necha boblarni o’qisangiz, ishlayotgan xotirani uzoq muddatli xotiraga o’tkazishga majburlaysiz (qaytadan yana qo’lga olganinggizda eslashingizga yordam beradi). Bu uzoq muddatli xotira har safar yangi boblar qo’shib borishingiz va xotiradagi ma’lumotlarni tez tez yodga olishingiz o’qigan narsangizni uzoq muddat eslab qolishingizda qo’l keladi. Kitob ni bir o’tirishda o’qib tugatish bu siznning miyyangizga birdaniga ko’p ma’lumot yuklagan bo’lasiz, bu esa ma’lumotlarni taxlil qilishda qiyinchiliklar tug’diradi.

Shunday qilib, qisqa va diqqat bilan o’qishni o’rganing, shunda ko’p narsalarni yodingizda saqlab qolish imkonyatiga ega bo’lasiz.

Nima haqida o’qiyotganingizni o’ylang.

Bilaman, bilaman, bu juda kulgili ko’rinadi, lekin meni tinglang! Bizning ko’pchiligimiz passiv tarzda o’qiyotganimizdan hayron bo’lasiz, lekin biz nimani qabul qilayotganimizni o’ylamaymiz va shunchaki unitilib ketadi. Bu juda yaxshi his etilishi mumkin (masalan, “90-yillar” epizodining 22-qismini beparvolik bilan tomosha qilish), ammo o’qiganingizni eslashni maqsad qilgan bo’lsangiz, bu juda yaxshi emas.

Xo’sh, miyangizni jalb qilishning eng oson usuli qanday? Bunga javob bering! Uni ishga tushirish usullarini toping. Sizning miyangiz chegara itiga o’xshaydi: u ishlashni xohlaydi va agar siz unga bermasangiz, u yugurib ketadi va u bilan o’ynash uchun boshqa narsani topadi (yoki quyoshda o’tirganda).

O’qiyotganingizda miyangizni jalb qilish uchun ushbu usullarni sinab ko’ring:

  • O’zingiz o’qiyotgan narsalar haqida o’zingizga savol bering.

– Bosh qahramon nega bunday qildi? Agar men uning o’rnida bo’lganimda nima qilishim kerak edi? Menga bu muallifning ishida nimalar yoqdi? Muallif bu erda nimani bilmoqchi? » Bu haqiqatan ham asosiy tuyuladi, lekin bir necha sahifadan keyin pauza qilish va o’zingizga shunday savol berish sizning miyangizni javobni shakllantirish uchun tarkib bilan faol ishlashga majbur qiladi va bu, uni saqlash uchun sarflangan harakatlarning o’ndan o’n qismi kabi Keyinchalik qayta eslash uchun imkunyat yaratadi.

  • To’xtam va ko’z oldingizda gavdalantiring.  

Muallif sizga bergan tafsilotlarni ishlatib ularning tashqi ko’rinishini, qanday ko’rinishga ega ekanligini tasavvur qiling va hamma narsani iloji boricha aniqlashtiring.

  • O’qiganlaringizni avval bilgan narsalar bilan bog’lang.

Bu shunchaki ma’lumotlarda ishlashni  anglatishi mumkin, yoki bu shunchaki kitob va hayotiy tajribangiz o’rtasidagi o’xshashlikni topishni anglatishi mumkin. Muallif kimningdir tug’ilgan kunini takidlagan bo’lsa  – siz buni eslab qolish uchun o’z hayotingizda biror bir sanaga bo’g’lang  (ehtimol, bu sizning to’yingiz sanasi, tug’ulgan kun yoki biror bir bayram bo’lishi mumkin).

  • Har bir bo’lim yoki bob oxirida to’xtab, o’qiganingizni so’zlab berishga harakat qiling.

Nima bo’ldi? Muallif nimani tushuntirdi? Qanday yangi ma’lumotlar paydo bo’ldi? Nimani eslab qolishingiz kerak?

Qaydlardan foydalaning.

Men uchun bu o’qiganlarimni eslab qolishdagi eng muhim qadamdir. Men har doim biron narsani yozib olish uchun pauza qilyapman – ajoyib chiziq, xarakter haqida o’ylardim, muallif tomonidan qiziqarli bir narsa bilan fikr yuritaman ….

Kitob ichiga yozgan holda o’zimizga kerakli bo’lgan jarayon va holatlarni belgilashni turlari ko’p: ost qismiga chizib qo’yish yoki bo’yash va shunga o’xshash. Lekin eng maqbul usul bu qaydlar daftarchasini tutish hissoblanadi nazarimda. Sizningcha ham shunday bo’lsa kerak!

Qayd daftarchasining qulay tomoni shundaki siz uni o’zingiz bilan olib yurishingiz va va’lumot o’rnida foydalanishingiz mumkun bo’ladi.

Ovoz chiqarib o’qing

Ovoz chiqarib o’qish miyangizga ma’lumotlarni kodlash va saqlashning qo’shimcha usullarini beradi. So’zlarni vizual ravishda o’qishni eslab qolishdan tashqari, siz ularni tinglaysiz, o’zingizning nutqingiz bilan ularni ishlab chiqarasiz. Agar siz eshitish qobiliyatiga ega bo’lsangiz (o’qishni emas, balki tinglashni yaxshi biladigan) bo’lsangiz, bu har kimga foydali bo’ladi. Yana bir qancha afzalliklar ham bor: masalan, agar siz tez o’qishga moyil bo’lsangiz, ovoz chiqarib o’qish sizni sekinlashtirishga va oldingizda nima haqida o’ylashga majbur qiladi.

Va nihoyat, oqilona tanlov.

Ehtimol, bu birinchi navbatda paydo bo’lishi kerak, lekin menimcha yaxshi tugatish uchun yaxshi kitobni tanlang. Siz qanday janrdagi kitoblarni yoqtirasiz va siz o’qimoqchi bo’lgan kitob sizga nima beradi va siz undan nima o’rgana olasiz, shuningdek nima maqsadda o’qiyotganinggizni bilgan holda o’zingizga kerak bo’lgan va qiziqqan kitobni olish o’qigan narsalaringgizni samarali va uzoq muddatli eslab qolish imkonyatibi beradi.

Ingliz tilidan tarjima

About the Author: Sheraliyev Shaxzod

You might like

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Tilni tanlang »
//graizoah.com/afu.php?zoneid=3403792